Vluchtschans Schandelosche Broek -Velden. Kansen voor reconstructie van een historisch landschapselement
Notitie over de voormalige boerenvluchtschans op perceel L360 tussen Velden en Schandelo, met kaartmateriaal, afmetingen en historie. Ziet kansen voor reconstructie en een functie als oefenterrein van de lokale schutterij.
Gegevens
| Veld | Waarde |
|---|---|
| Datum | 2025-08-22 |
Verwijst naar
- Niet ontvangen: Kaart uit 1650 met de schans (overig). “De schans is verbeeld op een kaart uit 1650”
- Niet ontvangen: Kadastraal minuutplan (overig). “De contouren zijn te zien op de kaart van het kadastraal minuutplan”
- Niet ontvangen: Boorgegevens Historische werkgroep Arcen-Lomm-Velden (overig, 1981-01-01). “boorgegevens van de Historische werkgroep Arcen-Lomm-Velden uit 1981”
Verwezen door
- Woo-verzoek initiatief schutterij St. Andreas (2025-02-12)
Andere berichten in dit document
Bron
- Document: zk-58242-woo-schutterij-gem-besluitvorming/openbaar-te-maken-documentatie-besluitvorming-schandeloseweg-herstel-de-schande-en-grondruil/part-10.pdf
- Zaak: zk-58242-woo-schutterij-gem-besluitvorming
- Inventarisnummer: 5
- Pagina: 1
- PDF openen
Tekst
Vluchtschans Schandelosche Broek -Velden
Kansen voor reconstructie van een historisch landschapselement
Notitie;
22.08.2025
(geanonimiseerd)
Op het perceel ACNOO L360 lag tussen Velden en Schandelo een boerenvluchtschans. De
schans is verbeeld op een kaart uit 1650,
in 1731 verpacht als bouwland (8000m2).
De contouren zijn te zien op de kaart van het kadastraal minuutplan. De luchtfoto uit 2009
laat duidelijk de grondsporen zien van het trapeziumvormige patroon van de voormalige
vluchtschans. Dit zijn de contouren van de gedempte gracht of de wal. Met handboringen is
be} @ Boogaart
© u
O
Bestand
© Crastana
© Gerco
© Geazand
A
© ree
©
Ovenp
O Stepeweg
© Steaten
© Tun
© waaar
Kadastraal minuutplan, bodemgebruik; schansterrein akker en omringende contour met
struikgewas (bron: AEZEL)
het eenvoudig en met zekerheid vast te stellen welk onderdeel dit was.
Schandeloseweg
Contouren schansterrein op luchtfoto 2009 met p
elcontour kadastraal minuutplan
Boerenvluchtschansen
Boerenvluchtschansen waren gemeenschappelijke vluchtplaatsen voor de
e
e
plattelandsbevolking en stammen voornamelijk uit de roerige periode van de 16 en 17
eeuw. Ze lagen op verhevenheden in destijds beboste moerasgebieden. , uit het zicht en
enigszins beschermd tegen plunderende bendes. De bescherming bestond uit een gracht
met ophaalbrug , omwalling al of niet voorzien van een palissade of ondoordringbaar
(gevlochten) doornstruik beplanting. De terreinen waren tot meer dan een hectare groot. Er
waren voorzieningen zoals schanshuizen , waterput , moestuin en dergelijke. Naast de
bevolking werd ook het vee in veiligheid gebracht binnen deze schansen. De schansen
vormden door ontwerp en vereniging van de bevolking enigszins verdedigbare plekken.
Binnen Nederland lagen de vluchtschansen vooral op het platteland van Noord- en Midden-
Limburg.
Op de Infrarood luchtfoto 2019 zijn lijnen te zien , waaronder een cirkel in het midden dat
mogelijk de plek is van de voormalige waterput (bron PDOK).
Omvang van de boerenvluchtschans Velden
Uit opmeting aan de hand van deze luchtfoto , gegevens van het kadastraal minuutplan
gecombineerd met boorgegevens van de Historische werkgroep Arcen-Lomm-Velden uit
1981 , is een reconstructie van de schans te maken.
Oppervlaktes volgens register kadastraal minuutplan
2
Oppervlakte totaal 7610 m
Oppervlakte binnen kader 5530 m 2
Links: contouren houtwal Schans te Velden Kadasterkaart 1811-1832 /1840
2
2
2
Nr. 1390 Hakhout 2080 m
, nr. 1391 Weiland 850 m
, nr. 1392 Bouwland 4680 m
Rechts: Perceel contouren kadastraal minuutplan op huidige topografie (bron AEZEL)
Binnen maten schans bij benadering
Lengte westzijde
Lengte oostzijde
Breedte noordzijde
Breedte zuidzijde
100 m
88 m
26 m
60 m
Kansen voor reconstructie en functietoekenning
De meeste boerenvluchtschansen zijn verdwenen uit het landschap. Soms zijn het nog
restanten die overgebleven zijn. Het zijn zeldzame en bijzondere cultuurhistorische
landschapselementen die vooral in Brabant , Limburg en Vlaanderen voorkwamen. Op enkele
plekken zijn boerenvluchtschansen hersteld , zoals bij Ell en Weverslo. Ook bij Velden ligt er
een unieke kans om het verhaal van de plek beleefbaar maken. Het toevoegen van een
functie zoals een oefenterrein van de lokale schutterij past in het historisch perspectief. Door
een functie toe te voegen krijgt de plek ook meer actuele betekenis voor de gemeenschap en
is onderhoud van het terrein te organiseren door de gebruikers. Daarnaast is de ligging langs
een landelijke weg en fietsroute een goede basis om streekbewoners en toeristen kennis te
laten maken met dit landschapselement en de historie ervan.
Informatie van de Ellerschans (bron: dorpsraad Ell)
pr
(geanonimiseerd)
(geanonimiseerd)
Toelichting grondslagen
In dit document kunt u secties vinden die onleesbaar zijn gemaakt. Deze informatie is
achterwege gelaten op basis van de Wet open overheid (Woo). De letter die hierbij is vermeld
correspondeert met de bijbehorende grondslag in onderstaand overzicht.
J Art. 5.1 lid 2 sub e
Het belang van de openbaarmaking van deze informatie weegt niet op tegen het belang van
de eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer van betrokkenen